خانه بگو چرا بگو چرا حافظه ما در یادآوری خاطرات ممکن است اشتباه کند؟

بگو چرا حافظه ما در یادآوری خاطرات ممکن است اشتباه کند؟

۴
8
دلایل دقیق نبودن حافظه

دلایل محکم برای اعتماد نکردن به حافظه شخصی

دلایل دقیق نبودن حافظه

+ ۱۰سال اندک .

تقریبا همه فکر میکنیم که حافظه مان همانند ساعت کار کرده و خاطرات و رویدادها را مانند یک فیلم سینمایی ضبط میکند. در نتیجه هر وقت دلمان بخواهد میتوانیم این اطلاعات را عقب بزنیم و قسمتهای موردنظرمان را بارها مرور کنیم و اطلاعات مورد نظرمان را از آن استخراج کنیم.

اما کارکرد مغز بسیار عجیب تر و پیچیده تر است. مغز تکه هایی از رویدادها را در خود ضبط کرده و بخشهای زیادی از آنها را دور میریزد. حتی ممکن است ذهنتان بخشی از وقایع قدیمی و جدید را با هم مخلوط کند و در معجونی نو به شما عرضه کند.

به عنوان مثال خاطره یک میهمانی در کودکی را در نظر بگیرید که شما به اشتباه بستنی را روی لباستان ریخته اید.. بعدها ممکن است به خاطر بیاورید که بچه های دیگر شما را مسخره کرده اند. در حالی که خواهر شما فقط به یاد بیاورد که به بچه ها خیلی خوش گذشته بود و همه در حال شادی و خنده و بازی بودند. شاید هر دو نگاه درست باشد و شاید هم هر دو اشتباه باشد. شاید واقعا کسی واقعا شما را مسخره نکرده بود بلکه این شما بودید که به خاطر اشتباهی احساس خجالت داشتید و در ذهن شما اینطور ذخیره شده است که دیگران شما را به تمسخر گرفته اند.

ذهن انسان با توجه به بخش های مهم خاطرات، قسمتهایی را حذف میکند. چون برای شما اتفاق پیش آمده اهمیت داشت، همه چیز آن جشن را حول محور اشتباهتان ذخیره و ساخته اید در حالی که خواهرتان نسبت به آن موضوع حساسیتی نداشت و فقط شادی و لحظات خوش جشن را بایگانی کرد.

محققان در طول مدتها تحقیق به این نتیجه رسیده اند که خاطرات ما به ده دلیل مهم، اغلب غلط یا نادقیق است :

جهت گیری های ذهنی Memory bias

جهت گیری های ذهنی Memory bias

فاکتورهای متعددی میتوانند بر چگونگی به خاطر اوردن یا از یاد بردن رویداد خاص تاثیر بگذارند. به این فاکتورها جهت گیری های ذهنی گفته میشود. این دلایل میتوانند بر سرعت به یاد آوری رویدادها نیز تاثیر بگذارند و همچنین برخی این توانایی را دارند که خاطرات شما را تغییر دهند.

برخی از مهمترین جهت گیری های ذهنی اینها هستند:

شادی: اگر چیزی برای شما شیرین و شادی آور باشد بهتر به خاطرتان خواهد ماند. دلیل این موضوع مشخص نیست ولی برخی معتقدند که چون شادی یک عکس العمل احساسی است بهتر به خاطر خواهد ماند. یا شاید هم مغز برای به خاطر سپاری شادی وقت بیشتری صرف خواهد کرد و در نتیجه این احساس ماندگارتر خواهد بود.

طبقه بندی و برجسته سازی: ذهن ما با گذشت زمان جزییات یک واقعه را فراموش میکند. برخی مواقع ذهن بخشهای باقی مانده از آن خاطره را برجسته تر میکند و در نهایت بخشهایی از اتفاق تبدیل به بخش های با اهمیت تر آن میشوند.

وقایع مثبت: ذهن افراد مسن معمولا اتفاقات مثبت را بیشتر به خاطر می آورد.

اثر تکرار: اگر خاطره ای در دوره های زمانی یادآوری شود، بهتر و دقیق تر به یاد آورده میشود.

یادبود های کودکی: این جهت گیری ذهنی باعث میشود که اتفاقات شخصی که در دوران نوجوانی و جوانی رخ داده است بهتر از خاطرات دوره های دیگر در ذهن فرد باقی بماند.

خاطرات فلاش Flashbulb Memories

خاطرات فلاش Flashbulb Memories

برخی حوادث و رویدادهای تلخ که بخشی از جامعه را درگیر خود کرده اند باعث میشوند که خاطرات شخصی در محدوده آن دوره بهتر و دقیق تر به خاطر سپرده میشوند. شاید برایتان پیش امده باشد که افراد سالمند خانواده تان برای یادآوری خاطره ای ابتدا به اتفاق مهمی که در آن سال رخ داد اشاره میکنند. مثلا میگویند در سالی که شاه مرد فلان اتفاق برای من رخ داد.

علت این موضوع احتمالا به تکرار آن خاطره به دلیل درگیر شدن بخشی از جامعه در آن در رسانه ها یا در گفتگوهای شفاهی باشد. اما مشکل انجاست که در بیشتر موارد، این خاطرات هم مشمول مرور زمان میشوند و در حالی که جزییات آنها کمرنگ شده است، به دلیل وابستگی به آن رویداد خاص در ذهن ما واضح و شفاف به نظر میرسند.

خاطرات تلقین شده Implanted Memories

خاطرات تلقین شده Implanted Memories

برخی از خاطرات ممکن است در اثر تلقین به چیزی متفاوت از واقعیت رخ داده تبدیل شود. تحقیقات نشان داده است که هیپنوتیزم، گفتگو های جهت دار و سوالهای هدفدار میتوانند خاطرات نادرست و یا نادقیق در ذهن فرد ایجاد کنند.

برخی افراد ممکن است در اثر نفوذ کلام فردی خاص و تلقین های وی ، خاطراتی در ذهن خود ایجاد کنند و یا جزییات آن را تغییر دهند. این مشکل در برخی جلسات روان درمانی نیز رخ میدهد. جایی که فرد در اثر صحبتها و جهت دهی های روان درمانگر، خاطرات متناقضی در ذهن خود نسبت به شخص یا واقعه ای می سازد.

دلایل دقیق نبودن حافظه

خاطرات پیشنهادی suggestibility

خاطرات پیشنهادی suggestibility

همانند تلقین، خاطرات پیشنهادی نیز میتوانند باعث شوند که خاطره ای غلط و اتفاقی که رخ نداده است، خود را در ذهن ما جاسازی کنند. تفاوت خاطرات پیشنهادی و تلقین در این است که در تلقین فرد دیگری در این خاطره سازی دخالت دارد در حالی که در خاطرات پیشنهادی این ذهن و تخیل ماست که دست به خاطره سازی میزند.

به عنوان مثال افراد تمایل دارند حوادث را به گونه ای به یاد بیاورند که با دیدگاه های سیاسی و اجتماعی آنها نزدیک تر باشد. به این ترتیب ممکن است یک موافق دونالد ترامپ اظهارات نژاد پرستانه او را به خاطر نیاورد و حتی تاکید کند که او بارها به همه نژادها ادای احترام کرده است.

اثر تکرار Repeated Exposure

اثر تکرار Repeated Exposure

بحث خیلی ساده ولی توجه برانگیز است، هر چه ادعا و داستان اشتباه و دروغینی را بیشتر ببینید و بشنوید و بخوانید، احتمال اینکه فکر کنید واقعیت داشته و رخ داده اند بیشتر است.

اثر تکرار ترکیبی است از خاطرات تلقینی و خاطرات پیشنهادی. این یکی از روش های پروپاگاندا و تبلیغات نیز هست. تکرار یک ادعای دروغین در رسانه ها، در گفتگوهای افراد و … به مرور مردد خواهید شد و ممکن است احساس کنید که این اداعا واقعیت داده و واقعا رخ داده است.

در تحقیقی فیلمی از یک سرقت به فرد نشان داده شد و در کنار آن سوالات و اطلاعاتی هدفمند به فرد داده شد که برخی از آنها چند بار تکرار شد. در پایان وقتی از او درباره فیلم دزدی که دید سوال شد، بیشتر آزمایش دهندگان اطلاعاتی از دزدی داشتند که تصور میکردند در ویدیو دیده اند در حالی که واقعا در آن فیلم نبود.

آشنا پنداری Déjà Vu

آشنا پنداری Déjà Vu

چند بار پیش آمده است که احساس کرده اید اتفاقی که چند لحظه پیش رخ داد را پیش از این دیده اید. این حالت همان آشناپنداری یا دژاوو است. این آشناپنداری میتواند به شما این حس را غالب کند که تجربه ای برایتان رخ داده است در حالی که هیچ وقت آن را انجام نداده اید.

آشنا پنداری به این دلیل رخ میدهد که ذهن ما در به خاطر سپاری اشیا دارد ولی نمیتواند به خوبی آنها را جانمایی کند. به عنوان مثال ممکن است یاد آوری لباس شخصی که نمونه مشابهش را برادرتان هر روز جلوی شما پوشیده است کار راحتی باشد ولی وقتی از شما میپرسند که قفسه های فروشگاه بزرگ نزدیک محل زندگیتان چگونه است احتمالا جزییات زیادی از آن به خاطر نمی آورید. اما وقتی به فروشگاهی غریبه میروید که قفسه بندی ای نزدیک به فروشگاه محلتان دارد، به شما حسی از آشنا بودن مکان دست میدهد. حال اگر این شباهت قفسه بندی خیلی نزدیک به هم باشد ممکن است احساس کنید که قبلا نیز در این فروشگاه حضور داشته اید. این همان تاثیر دژاوو است.

بازنویسی حافظه Memory Rewriting

بازنویسی حافظه Memory Rewriting

ذهن ما همیشه در حال بازنویسی خاطره هاست. این کار به نوعی مکانیزمی برای بقا است، مغز اطلاعات قدیمی را کوچک تر و خلاصه میکند تا تمرکزمان از مسائل و اتفاقات روزمره و مهم تر فاصله نگیرد.

تحقیقات نشان میدهد که ذهن گهی اطلاعات جدید را لا به لای اطلاعات و خاطرات قدیمی جاسازی میکند. مثلا اگر در حال حاضر ازدواج موفقی دارید، احتمالا احساس خواهید کرد که از همان اولین دیدار عاشق همسرتان شده اید در حالی که ممکن است در واقعیت اینگونه نبوده باشد.

افرادی که دچار افسردگی هستند گاهی اوقات نمیتوانند خاطرات قدیمی را بازنویسی کنند در نتیجه نمیتوانند موقعیت یا رفتار امروزه یک شی یا فرد را بپذیرند و همیشه حالت گذشته آنها جلوی چشمانشان است و این باعث ایجاد خشم و ناراحتی در آنها خواهد شد.

دلایل دقیق نبودن حافظه

نسبت اشتباه Misattributions

نسبت اشتباه Misattributions

نسبت غلط دادن اتفاق بسیار رایجی در زندگی است. بارها شده است که جمله یا حرفی را به یاد می آورید در حالی که نمیدانید این جمله از کیست. یا اینکه فردی را با نام اشتباهی صدا کرده اید.

این اشتباه ذهنی نمودهای متفاوتی دارد. مشهورترین حالت آن نسبت اشتباه منبع خبری است. ممکن است خبری توسط همکارتان به شما داده وشد در حالی که شب آن را به نقل از یک خبرگزاری برای همسرتان تعریف میکنید.

حالت دیگر این است که شما خاطره ای را با حضور فردی به یاد می آورید که اصلا آنجا نبوده است. مثلا تعریف میکنید که روزی که دستتان شکست با خواهرتان به پارک رفته بودید در حالی که در واقع این دختر همسایه بود که شما را همراهی میکرد.

گاهی اوقات نیز تخیل کردن انجام کاری ممکن است به این تبدیل شود که فکر کنید واقعا آن کار را انجام داده اید. چنین حالتی در تحقیقی بررسی شد. از افرادی خواسته شد که فرک کنند در حال انجام کاری هستند و برخی دیگر نیز واقعا آن کار را انجام دادند. بعد از چند بار تکرار، برخی از افرادی که تخیل کرده بودند نیز با اعتماد به نفس ادعا میکردند که آن کار را در واقعیت نیز انجام داده اند.

فیلتر کردن Filtering

فیلتر کردن Filtering

ذهن ما به صورت دائم در حال دریافت اطلاعات از محیط پیرامون است. اما این اطلاعات خام قبل از ذخیره شدن از فیلتر تجربیات، عقاید و تفکرات ما عبور میکند و ویرایش میشود. به این ترتیب شما واقعه را به گونه ای به خاطر میسپارید که تجربیات و سیستم فکری شما میپسندد.

به عنوان مثال شما تصادفی را میبینید که درآن یک نیسان با یک خودرو پراید تصادف کرده بود. اگر زخم خورده نیسان های ابی باشید احتمالا این واقعه اینگونه در ذهن شما ذخیره میشود، یک نیسان به یک ماشین دیگر زده بود. در حالی که اگر از مخالفان سرسخت پراید باشید این اتفاق را به عنوان شاهدی دیگر بر بی کیفیتی پراید در ذهن ثبت خواهید کرد.
در حقیقت ذهن ما یک راوی دارد که وقایع را براساس عقاید، تجربیات گذشته و طرز فکرمان برایمان روایت کرده و مینویسد.

به یاد آوردن خاطره ها Remembering Memories

به یاد آوردن خاطره ها Remembering Memories

یک خاطره هر بار که برایتان یادآوری میشود ممکن است با یکی از مواردی که تاکنون اشاره شد، تغییر کند. ذهن کارکرد جالبی دارد و هر بار که خاطره را یادآوری میکنید، آن را با تغییرات جدید بازنویسی میشود.

به این ترتیب در هر یادآوری یک خاطره، یک نسخه تازه از آن را در ذهن خواهید داشت و دیگر به چیزی که در واقعیت اتفاق افتاده است دسترسی نخواهید داشت.

تصور کنید در کودکی، مجذوب یکی از همسالانتان بودید در حالی که او به شما توجهی نداشت. ممکن است در یادآوری های این خاطره به جایی برسید که اتفاقا خیلی واضح به یاد بیاورید که چقدر آن فرد به شما علاقه مند بود و از بودن کنار شما لذت میبرد.

بارگذاری نوشته های مرتبط بیشتر
بارگذاری بیشتر در بگو چرا

۴ دیدگاه ها

  1. خرید تیر آهن

    ۹۷/۰۲/۱۶ در ۷:۵۱ ق.ظ

    سپاس از وبسایت کاربردی و مفیدتون ..محتوا و مطالبی که به اشتراک میزارید بسیار آموزنده ست .. همیشه موفق و سربلند باشید

    دیدگاه

  2. مهاجرت به استرالیا

    ۹۷/۰۲/۰۹ در ۱۲:۵۶ ب.ظ

    من از وجود این سایت بینهایت متشکرم
    سلام عرض ارادت

    دیدگاه

  3. پارتیشن

    ۹۷/۰۲/۰۵ در ۸:۲۷ ق.ظ

    ممنون از سایت خوبتون که مطالبی در جهت افزایش آگاهی افراد قرار میدید.موفق باشید

    دیدگاه

  4. تجهیز سالن کنفرانس

    ۹۷/۰۱/۲۰ در ۶:۱۶ ق.ظ

    متشکر از محتوای مفید سایتتون سال خوبی رو براتون آرزومندم

    دیدگاه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

بررسی کنید

بگو چرا روغن گیاهی ممکن است از روغن حیوانی مضر تر باشد؟

دلایلی برای اینکه روغن های گیاهی میتواند از چربی حیوانی مضر تر باشد روغن گیاهی    روغن گیا…