خانه سلامت بیماری ها بگو چطور برگه جواب آزمایش را بخوانم؟

بگو چطور برگه جواب آزمایش را بخوانم؟

۰
38
بررسی جواب آزمایش

آشنایی با علائم اختصاری و نکاتی که در برگه جواب آزمایش نوشته میشود

جواب آزمایش

هزینه آزمایش + ۱۸ سال آشنایی با برخی اصطلاحات پزشکی بدون مشورت پزشک تصمیمی نگیرید
کمی درد، کمی استرس و یا چکاپ دوره ای باعث میشود که از پزشک بخواهید آزمایشی عمومی برای شما بنویسد. برگه جواب آزمایش را از ازمایشگاه تحویل میگیرید ولی دلتان طاقت نمی آورد که تا رسیدن به مطب پزشک منتظر بمانید و میخواهید سرکی به داده های برگه بیندازید.

معمولا مشخصات برگه جواب آزمایش به صورت علائم اختصاری نوشته شده است. برای دانستن معنی مهمترین و پرکاربردترین علائم این مقاله را ادامه دهید:

البته توجه داشته باشید که جواب آزمایش به بسیاری از عوامل همچون، سن، جنسیت، سطح استرس، خطای ازمایشگاهی و … وابسته است و در نهایت این پزشک است که میتواند تحلیل دقیق و درستی از نتایج داشته باشد و بدون نظر پزشک نباید دست به اقدام درمانی بزنید.

انواع آزمایش ها را بشناسید

انواع آزمایش ها را بشناسید

برای اطلاع از وضعیت کلی هر فرد، سه نوع آزمایش روتین وجود دارد : آزمایش خون، آزمایش ادرار و آزمایش مدفوع هستند. در این مقاله دو آزمایش پر کاربرد خون و ادرار مورد بررسی قرار میگیرد.

پزشکان در مواقع خاص و با توجه به شرایط بیمار ممکن است درخواست آزمایش های تخصصی تر مانند آزمایش مغز نخاع، خلط، کشت تراشه و … را نیز درخواست دهند.

نحوه گزارش دهی آزمایش ها

نحوه گزارش دهی آزمایش ها

  • برگه آزمایش شامل اطلاعات هویتی فرد مورد آزمایش، سن و نام پزشک معالج اوست. در برگه های آزمایش معمولا نتایج با این جزییات گزارش میشود:
  • کمیت مورد آزمایش Test(مثلا تعداد گلبول های سفید خون WBC)
  • نتیجه آزمایش Result (مقدار اندازه گیری شده برای فرد مورد آزمایش)
  • واحد Unit (واحد شمارش یا اندازه گیری کمیت)
  • محدوده نرمال Normal Range (محدوده ای که کمیت مورد آزمایش برای فرد سالم میبایست در آن قرار داشته باشد)
  • تفکیکی Differential (مقدار جز خاصی از اجزای موجود در کمیت مورد آزمایش)
  • برخی کمیت ها نیز به صورت مثبت Positive و منفی Negative گزارش میشوند که نشانه وجود یا عدم وجود آنها در نمونه آزمایش است.

بخش اول : آزمایش خون

شمارش کامل اجزای خون یا CBC

شمارش کامل اجزای خون یا CBC

  • تست CBC، پر کاربردترین نوع آزمایش است که در آن وضعیت تعداد مهمترین سلول ها و مواد موجود در خون را اندازه گیری میکند.
  • RBC تعداد گلبول های قرمز خون : سلول های قرمز خون وظیفه اکسیژن رسانی به سلولهای بدن را دارند. مقادیر نرمال این عامل معمولا بین ۴٫۷ تا ۶٫۱ میلیون در میلیمتر مربع خون است. این مقدار در جنسیت ها تفاوت دارد. آقایان به دلیل بزرگتر بودن جثه و داشتن عضلات بیشتر معمولا ۲۰ تا ۲۵ درصد بیشتر از خانم ها گلبول قرمز دارند.

    کاهش گلبول قرمز به نسبت نرمال میتواند نشانه ای از کم خونی، همولیز در اثر برخی بیماری های خاص، مشکلات کلیوی، بیماری های روماتویید و یا تومورهای سرطانی باشد.

    افزایش گلبول های قرمز نیز در افراد ورزشکار و افرادی که در ارتفاعات زندگی میکنند مشاهده میشود. همچنین میتواند نشانه بیماری ریوی یا بیماریهایی که موجب کمبود اکسیژن طولانی مدت در بدن میشوند و همچنین مشکلات مغز استخوان باشد.

  • WBC تعداد گلبولهای سفید خون: سلول های سفید خون نیز بخشی از سیستم ایمنی بدن هستند و در مواقع بیماری و عفونت، تعداد آنها افزایش خواهد یافت. مقدار طبیعی گلبول های سفید در افراد بالای دو سال معمولا بین ۵ تا ده هزار در هر میلی لیتر خون است. ولی زمانی که این مقدار وارد منطقه خطر یعنی کمتر از ۲۵۰۰ یا بیشتر از ۳۰۰۰۰ شود ممکن است نشانه ای از بروز مشکل و بیماری در بدن باشد.

    کاهش گلبول های سفید میتواند نشانه نارسایی مغز استخوان، اثرات داروهای دیگر، بیماری های خود ایمنی و ایدز باشد. این کاهش پس از شیمی درمانی و رادیوتراپی نیز مشاهده شده است.

    افزایش غیرطبیعی گلبول های سفید نیز نشاندهده مبارزه بدن با عفوت و حمله عامل خارجی به بدن است.

  • همو گلوبین HGB ، Hemoglobin : هموگلوبین یکی از عناصر اصلی تشکیل دهنده گلبول قرمز است و وظیفه انتقال اکسیژن را بر عهده دارد. این مقدار نیز برای بررسی دقیق تر مقدار گلبول قرمز در خون است. محدوده نرمال هموگلوبین در آقاین بین ۱۴ تا ۱۸ کرم در هر دسی لیتر و خانم ها ۱۲ تا ۱۶ گرم است. محدوده خطر آن نیز زیر ۵ و بالای ۲۰ گرم در دسی لیتر است.
  • هماتوکریت HCT، Hematocrite: هماتوکریت هم یکی دیگر از المان های بررسی مقدار گلبول های قرمز خون است و به معنای درصدی از حجم خون است که از گلبول قرمز ساخته شده است. محاسبه این عامل زمانی اهمیت پیدا میکند که در برخی حالات و بیماری های محاسبه RBC و Hgb با مشکل و خطا مواجه میشود.

    مقدار طبیعی این عامل در آقایان ۴۲ تا ۵۲ درصد و خانم ها ۳۷ تا ۴۷ درصد است. در محدوده زیر ۱۵ و بالای ۶۰ درصد، خطر بیمار را تهدید میکند.

  • پلاکت ها Plt ، Platelets: پلاکت ها سلول های کوچکی در خون هستند که باعث انعقاد خون شده و از خون ریزی و خروج خون از رگ جلوگیری میکنند. مقدار این عامل برای بررسی وضعیت بهبود نارسایی های مغز استوخان نیز کاربرد دارد. مقادیر نرمال آن ۱۵۰ هزار تا ۴۰۰ هزار در هر میلی متر مکعب در بزرگسالان است. اگر مقدار پلاکت زیر ۵۰ هزار یا بالای یک میلیون باشد یعنی در محدوده خطر قرار گرفته است.

    کاهش پلاکت ممکن است در اثر افزایش اندازه طحال، خون ریزی شدید، سرطان خون و مشکلات مغز استخوان باشد.

    افزایش پلاکت نیز میتواند در اثر بیماری آرتریت روماتویید، کم خونی و مشکلات بعد از برداشت طحال و چند عامل دیگر باشد.

  • در آزمایش خون، همچنین Eos ، MCV، MCH، MCHC نیز انجام میشود که برای بررسی های تخصصی تر درباره وضعیت گلبول های قرمز و نارسایی های خونی احتمالی کاربرد دارد.

آزمایش کلسترول

آزمایش کلسترول

  • آزمایش های کلسترول یکی دیگر از تست های پر کاربرد خون هستند. در این تست ها میزان چربی های موجود در خون بررسی شده و از نتایج آن میتوان احتمال وقوع بیماری های قلبی عروقی مانند حملات قلبی و سکته در فرد را شناسایی کرد. برای انجام این آزمایش، باید ۱۰ تا ۱۲ ساعت قبل از آزمایش چیزی جز آب مصرف نشود.
  • در این آزمایش مقدار کلسترول خوب یا کلسترول با دانسیته بالا HDL و کلسترول بد یا کلسترول با دانسیته پایین LDL و تری گلیسرید triglyceride اندازه گیری میشود.
  • مقدار مطلوب کل کلسترول کمتر از ۲۰۰ میلی گرم در دسی لیتر بوده و بالای ۲۴۰ نیز بالا محسوب میشود. کلسترول بین ۲۰۰ تا ۲۴۰ نیز به عنوان حد مرزی شناخته میشود.
  • مقدار مطلوب کلسترول خوب HDL بالاتر از ۶۰ میلی گرم در دسی لیتر است. کمتر از ۵۰ در زنان و کمتر از ۴۰ در مردان کم و بین این مقادیر به عنوان مقادری مرزی شناخته میشود.
  • مقدار مطلوب کلسترول خوب یا LDL کمتر از ۱۳۰ میلی گرم در دسی لیتر است (برای افراد در معرض خطر بیماری قلبی زیر ۱۰۰ میلی گرم در دسی لیتر مطلوب است). کلسترول بد تا ۱۶۰ حد مرزی بالا، تا ۱۸۹ بالا و بیش از ۱۹۰ بسیار بالا محسوب میشود.
  • مقدار مطلوب تری گلیسرید TG کمتر از ۱۵۰ میلی گرم در دسی لیتر بوده، تا ۱۹۹ حد مرزی بالا، تا ۴۹۹ بالا و ۵۰۰ به بعد بسیار بالا محسوب میشود.

آزمایش قند خون FBS

آزمایش قند خون FBS

  • آزمایش قند خون یا گلوکز موجود در خون دیگر مورد آزمایش پر اهمیت است . در این تست، مقدار گلوکز موجود در جریان خون اندازه گیری میشود. برای این آزمایش نیاز است که حداقل ۱۰ تا ۱۲ ساعت قبل از آزمایش چیزی مصرف نکنید. نتایج این آزمایش به پزشک در تشخیص وضعیت قند خون شما و احتمال درگیری به انواع دیابت کمک میکند.
  • در دیابت نوع یک لوزالمعده انسولینی ترشح نمیکند. انسولین هورمونی است که وظیفه دریافت گلوکز از خون و تحویل آن به سلول ها را بر عهده دارد. در دیابت نوع دو به دلایلی، با اینکه انسولین در بدن تولید میشود ولی عملکرد انسولین در بدن دچار مشکل شده و عملا موثر واقع نمیشود. برخی عوامل دیگر همچون بیماری های کلیوی نیز ممکن است سطح قند خون را بالا ببرند.
  • میزان نرمال قند خون ناشتا (بعد از ۱۲ ساعت غذا نخوردن) ۶۵ تا ۷۰ میلی گرم بر دسی لیتر بوده و ۱۰۰ تا ۱۲۵ محدوده بالا به حساب می آید و نشانه استعداد فرد به ابتلا به دیابت است. افراد دیابتی معمولا قند خون بالای ۱۲۵ میلی گرم بر دسی لیتر دارند.
  • پایین بودن بیش از حد قند خون نیز میتواند در اثر مصرف بیش از حد انسولین و الکل و نشانه عملکرد نادرست کبد، کلیه و قلب باشد.

آزمایش CMP

آزمایش CMP

  • این آزمایش در تکمیل آزمایش CBC بوده و دیگر المان های موجود در خون مانند الکترولیت ها، مواد معدنی، پروتئین، کراتین، آنزیم های کبدی و قند را انازه گیری میکند. این آزمایش معمولا برای بررسی سلامت کلی فرد سفارش داده میشود ولی میتواند به بررسی عملکرد کبد، کلیه و پانکراس نیز کمک کند.
  • سدیم الکترولیتی است که برای تنظیم وضعیت مایعات بدن و بهبود عملکرد اعصاب و ماهیچه ها اهمیت دارد. مقدار بیش از حد این ماده (که معمولا نتیجه مصرف نمک است) باعث بالارفتن فشار خون خواهد شد و کاهش آن نیز خطر حمله قلبی را افزایش خواهد داد. مقدار مطلوب سدیم در بدن بین ۱۳۶ تا ۱۴۴ mEq/L‌ است.
  • آنزیمهای کبدی SGOT و SGPT یا  (ALT و AST) در صورت آسیب دیدن کبد در خون افزایش خواهند یافت. این آسیبها میتواند ناشی از مصرف الکل یا برخی از داروها باشد و یا نشانه برخی عفونت ها همچون هپاتیت باشند. بیلیروبین Bilirubin، آلبومین Albumin و مقدار کل پروتئین در همین دسته قرار دارند.
  • افزایش مقدار کراتینین Ceratinine و مقدار نیترین اوره خون BUN در خون میتواند نشانه نارسایی های کلیه باشد. مقدار BUN در محدوده ۷ تا ۲۹ میلی گرم در دسی لیتر نرمال است و مقدار کراتینین نیز در محدوده ۰٫۸ تا ۱٫۴ میلی گرم در دسی لیتر طبیعی است.
  • آهن Iron ماده مهمی در ساخت هموگلوبین و انتقال اکسیژن به سلولهاست. مقدار نرمال آهن در محدوده ۴۰ تا ۱۵۵ میکروگرم در دسی لیتر قرار دارد. کمبود آهن میتواند به کم خونی تبدیل شود.
  • تست TIBC پروتئین حمل کننده آهن است. در مواردی که آهن بدن کم است، مقدار بیشتری از این پروتئین تولید میشود.
  • بالا بودن اوره Urea در خون میتواند نشانه کم کاری کلیه یا بیماریهای مرتبط با آن باشد. مقدار نرمال اوره بین ۱۵ تا ۴۵ میلی گرم بر دسی لیتر است.

بخش دوم : آزمایش ادرار

آزمایش ادرار ابزاری ساده ولی بسیار کاربردی برای شناخت برخی مشکلات و بیماری های کلیوی و اورولوژیک است. در این ازمایش وضعیت ماکروسکوپیک (فیزیکی و شیمیایی) و همچنین میکروسکوپیک ادرار بررسی میشود. در این مجموعه تست، وجود مواردی که نشانه عملکرد درست یا غلط فرآیند سوخت و ساز بدن، سلول ها، پروتئین و باکتری ها در ادرار بررسی میشود.

ادرار سالم معمولا شفاف و بدون بوی زننده است که نشانه عدم وجود مقدار قابل توجهی باکتری در آن است. بسیاری از مشکلات و بیماری های متابولیک و نارسایی های کلیوی اولین اثرات خودرا در تغییرات ظاهری و باطنی ادرار نشان میدهند. این تغییرات میتواند بالارفتن غلظت قند، پروتئین، بیلی روبین، RBC ، WBC کریستال های اوریک اسید و باکتری در ادرار باشد.

خصوصیات ماکروسکوپیک ادرار

خصوصیات ماکروسکوپیک ادرار

  • رنگ ادرار Color: ادرار طبیعی به رنگ زرد Yellow کم رنگ است و تغییر این رنگ میتواند در اثر افزایش غلظت ادرار، برخی خوراکی ها، عفونت ادراری و برخی تولیدات متابولیسم بدن باشد. وجود برخی رنگها در ادرار مانند قرمز، سیاه، نارنجی و سفید (چرک فراوان) و آبی تا سبز میتواند مهم باشد.
  • وضعیت ظاهری ادرار Appearance : ادرار تازه شفاف یا Clear است. ممکن است به دلیل رسوب فسفاتها یا اوراتها کدر Turbid یا نیمه کدر شود. حضور گلبولهای سیاه یا قرمز و برخی باکتریها نیز میتواند باعث کدری ادرار شود.
  • وزن مخصوص Specific Gravity : وزن مخصوص ادرار رندوم در محدوده ای بین ۱٫۰۰۳ تا ۱٫۰۳۵ و ادرار ۲۴ ساعته ۱٫۰۱۵ تا ۱٫۲۵ است. کاهش وزن مخصوص در اثر مصرف مایعات زیاد، مصرف داروهای مدر، دیابت بی مزه و کاهش توانایی کلیه در تغلیظ ادرار است و افزایش وزن مخصوص به دلیل کاهش مصرف مایعات، دیابت شیرین، از دست دادن آب در اثر تب، استفراغ و اسهال، ترشح نابجای ADH و .. است.
  • عدد PH ادرار: مقدار این کمیت در حالت نرمال بین ۵٫۵ تا ۶٫۵ است. مقدار PH در کنار سایر عوامل اهمیت پیدا میکند.
  • پروتئین Protein : بالابودن مقدار پروتئین میتواند نشانه بیماری های کلیوی باشد. البته با ورزش و تب هم ممکن است مقدار پروتئین ادرار افزایش یابد.
  • گلوکوز Gluccose: در حالت نرمال نباید گلوکوزی در ادرار مشاهده شود. وجود گلوکوز میتواند نشانه دیابت شیرین، تزریق سرمهای قندی و مصرف بیش از حد یکباره کربوهیدراتها باشد.
  • کتون Ketones : کتون نیز در حالت نرمال در ادرار دیده نمیشود. وقتی شخصی دچار کمبود مصرف قند و کربوهیدرات شود (مانند روزه داری طولانی) یا کربوهیدرات زیادی دفع کند (اسهال و استفراغ شدید) یا سلولها به دلیلی قادر به مصرف کربوهیدرات نباشند (دیابت) مقدار کتونها در خون بالا رفته و در نتیجه مقدار آن در ادرار مثبت میشود.
  • خون Blood: هماچوری یا وجود خون در ادرار است. گلبولهای قرمز ممکن است در شرایط فیزیولوژیک مانند ورزشهای سنگین و عادت ماهانه یا شرایط پاتولوژیک مانند التهاب حاد مثانه، تروما، زخمها، عفونتها، سرطانهای کلیه و مثانه، ضربه به کلیه و … در ادرار ظاهر شوند.
  • هموگلوبین Hemoglubin: حضور هموگلوبین در ادرار بدون حضور RBC . هر گاه به هر دلیلی همولیز داخلی در عروق اتفاق بیفتد، هموگلوبین خارج شده وارد ادرار میشود. دلیل خروج هموگلوبین میتواند، ناسازگاری خونی، انگل مالاریا، ورزشهای شدید و … باشد.
  • بیلی روبین Bilirubin و اروبیلینوژن Urobilinogen : به صورت عادی بیلیروبین کونژوگه (مستقیم) در ادرار دیده نمیشود ولی مقادیر کمی اروبیلینوژن در آن وجود دارد. در بیماریهایی که مقدار بیلیروبین مستقیم را افزایش میدهند (انسداد مجاری صفراوی) مقدار این ماده در ادرار مشاهده خواهد شد.
  • نیتریت Nitrit : در صورت حضور باکتری بیش از حد در ادرار، باکتری ها نیتریت را مصرف کرده و نیترات تولید میکنند. پس حضور نیتریت میتواند نشانه باکتریایی بودن ادرار باشد.

خصوصیات میکروسکوپیک ادرار

خصوصیات میکروسکوپیک ادرار

  • WBC : مقدار نرمال گلبولهای سفید ۲ عدد در هر فیلد میکروسکوپی است. افزایش آنها میتواند علامت یک پروسه التهابی مجاری ادرار (عفونتها، نفریتها ، آزردگیهای مثانه و …) یا مجاوران آنها مانند آپاندیسیت باشد. وجود سیلندرهای گلبول سفید (Cast) میتواند نشانه کلیوی بودن منشا آنها باشد.
  • RBC : به طور نرمال گلبول قرمز در ادرار دیده نمیشود ولی نهایتا یک تا دو گلبول قرمز در هر فیلد آزمایشگاهی طبیعی است. افزایش گلبول قرمز میتواند علامت سنگهای ادراری، عفونت، سرطان و یا عادت ماهیانه باشد.
  • Epithelial Cells : انواعی از سلولهای اپیتلیال در ادرار قابل مشاهده اند. مهمترین آنها سلولهای توبلار کلیوی هستند که ازدیاد آنها میتواند نشانه آسیب کلیه و لگنچه باشد.
  • Mucus : رشته های موکوس به میزان کم طبیعی بوده ولی افزایش تعداد آنها نتیجه التهابات و دستکاریهای دستگاه ادراری است.
  • Bacteria : بدر حالت نرمال نباید در ادرار باکتری مشاهده شود. ولی وجود مقدار قابل توجه باکتری به خصوص وقتی WBC ادرار نیز بالا باشد نشانه عفونت دستگاه ادراری است. البته ممکن است مقدار کمی باکتری به دلیل آلوده شدن ادرار با باکتری های پیشابراه یا واژن در آن مشاهده شود.
  • Cast : سیلندرها منشا کلیوی دارند و معرف مهمی بر بیماریهای کلیوی هستند.
  • Crystal : کریستالهای ادرار معمولا در ادرار تازه مشاهده نمیشوند و با گذشت زمان خود را نشان میدهند. معمولا کریستالها عوامل مهمی نیستند ولی برخی انواع آنها شاخصی در بیماری های کبدی، سیستینوز و ایجاد صدمات کلیوی میباشند.

بارگذاری نوشته های مرتبط بیشتر
بارگذاری بیشتر در بیماری ها

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

بررسی کنید

بگو چرا روغن گیاهی ممکن است از روغن حیوانی مضر تر باشد؟

دلایلی برای اینکه روغن های گیاهی میتواند از چربی حیوانی مضر تر باشد روغن گیاهی    روغن گیا…